Mizanda Ters Bakiye Tespiti — Pratik 5 Adım

Aktif hesap (örn. 100 Kasa) alacak bakiye veriyorsa, pasif hesap (örn. 320 Satıcılar) borç bakiye veriyorsa — orada bir hata var. Bu yazıda 5 dakikada ters bakiyeleri nasıl tespit edip düzeltirsiniz.

Ters Bakiye Nedir?

Türk Tek Düzen Hesap Planı'nda her hesabın bir "doğal bakiye yönü" vardır:

• Aktif hesaplar (1xx, 2xx): Doğal borç bakiyeli. Kasa, banka, alıcılar, demirbaşlar.
• Pasif hesaplar (3xx, 4xx): Doğal alacak bakiyeli. Satıcılar, ödenecek vergiler, sermaye.
• Gelir hesapları (6xx geliri): Doğal alacak bakiyeli.
• Gider hesapları (6xx gideri, 7xx): Doğal borç bakiyeli.

Bunun tersi olursa "ters bakiye" denir ve genelde bir hata göstergesidir.

5 Adımda Tespit

1. Aktif hesapları tara — alacak bakiye varsa kontrol et

Mizanınızı Excel'e alın. 1xx ve 2xx ile başlayan hesapların alacak bakiye sütununu kontrol edin. Sıfırdan farklıysa şüpheli.

• 100 Kasa alacak bakiye veriyor: Genelde fazla nakit çıkışı veya yanlış muhasebe kaydı.
• 120 Alıcılar alacak bakiye veriyor: Müşteriden alınan avans (340'a aktarılmamış) veya iade işlemi yanlış kaydı.
• 153 Ticari Mallar alacak bakiye: Stok eksiltme/satış kaydında 153 yerine 600'e doğrudan kayıt yapılmış olabilir.

2. Pasif hesapları tara — borç bakiye varsa kontrol et

• 320 Satıcılar borç bakiye: Satıcıya verilen avans (159'a alınmamış) veya fazla ödeme.
• 360 Ödenecek Vergiler borç bakiye: Beyanname verilirken fazla ödeme yapılmış veya 191 ile birleştirilmemiş.
• 500 Sermaye borç bakiye: Sermaye azaltımı yanlış kaydedilmiş olabilir.

3. 590/591 Dönem Karı/Zararı kapanış kontrolü

Yıl sonu kapanış kayıtlarında 6xx hesapları 690-699 üzerinden 590 (Dönem Net Karı) veya 591 (Dönem Net Zararı) hesaplarına aktarılır. Eğer bu kayıt yapılmazsa:

• Mizanda 590/591 boş görünür ama 600/620/770 gibi hesaplar açık kalır
• Dönem karı/zararı belirsiz olur

4. 950/950 Nazım hesapları

KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider) kayıtları 950 nazım hesaplarında tutulur. Eğer 950 (borç) ve 951 (alacak) bakiyeleri eşit değilse muhasebe dengesi bozulmuştur.

5. AI ile son kontrol

Leno Mizan AI Analiz aracı, yukarıdaki tüm kontrolleri tek Excel yüklemesiyle otomatik yapar:

• Ters bakiyeli hesapları renkli liste olarak gösterir
• 590/591 yokken otomatik dönem karı/zararı hesaplar
• KKEG kalemlerini ayıklar, toplam çıkarır
• KDV indirim/iade fırsatları, vergi optimizasyon önerisi

Yaygın Düzeltme Yöntemleri